Poradnik komunikacji awaryjnej

W sytuacji awaryjnej informacja ratuje życie. Wiedza o tym, co się dzieje, kiedy zostaną przywrócone dostawy, czy trzeba się ewakuować, czy można zostać w domu, jest tak samo ważna jak posiadanie wody albo żywności. Problem w tym, że sytuacje awaryjne zwykle unieruchamiają właśnie systemy łączności: sieć komórkowa pada z przeciążenia, zasilanie masztów nadawczych zawodzi, a domowy router przestaje działać.

Podczas powodzi na Dolnym Śląsku we wrześniu 2024 r. wielu ludzi było nieosiągalnych przez wiele godzin, bo maszty komórkowe zostały bez prądu, a sieć została przeciążona milionami jednoczesnych połączeń. Posiadanie alternatywnego planu łączności to nie opcja, lecz obowiązek, jeśli naprawdę chcesz być przygotowany.

Radio awaryjne: Twój najlepszy sojusznik

Radio AM/FM to najbardziej odporna technologia łączności w sytuacjach awaryjnych. Rozgłośnie mają agregaty prądotwórcze i mogą nadawać dalej, gdy wszystko inne zawiedzie. Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW) oraz RCB wydają oficjalne ostrzeżenia przez radio, a media publiczne są ustawowo zobowiązane do nadawania komunikatów obrony cywilnej.

Na co zwrócić uwagę przy radiu awaryjnym

• Wiele źródeł zasilania: baterie, ładowanie solarne i dynamo (korbka). Modele ze wszystkimi trzema opcjami dają pewność, że zawsze je włączysz.
• AM i FM: AM ma większy zasięg, zwłaszcza nocą. FM oferuje lepszą jakość dźwięku i lokalne stacje. Potrzebujesz obu pasm.
• Wyjście USB: wiele radii awaryjnych potrafi w razie potrzeby naładować smartfon. Ładowanie jest wolne, ale w sytuacji awaryjnej może przesądzić o sprawie.
• Wbudowana latarka: bardzo przydatny dodatek, który oszczędza miejsce w zestawie.
• Alarm awaryjny: niektóre modele mają syrenę i światło stroboskopowe do wzywania pomocy.

Radio przechowuj zawsze z włożonymi bateriami i bateriami zapasowymi. Nie chowaj go w pudle na samym końcu szafy. W sytuacji awaryjnej liczy się każda minuta i nie chcesz szukać baterii po ciemku.

Walkie-talkie: łączność bliskiego zasięgu

Walkie-talkie PMR446 (bez licencji w Polsce i całej UE) to świetne narzędzie do komunikacji z rodziną, gdy sieć komórkowa padła. Ich rzeczywisty zasięg w mieście wynosi od 1 do 3 kilometrów, choć producenci podają większe wartości.

• Główne zastosowanie: łączność między domownikami w różnych miejscach (jedno w domu, drugie odbiera dzieci ze szkoły, trzecie kupuje zapasy).
• Zalety: nie zależą od żadnej infrastruktury. Działają na bateriach albo akumulatorkach. Są intuicyjne w obsłudze.
• Ograniczenia: niewielki zasięg, zwłaszcza w miastach z wysoką zabudową. Nie pozwalają na łączność na duże odległości.
• Wskazówka: ustal z rodziną przed sytuacją awaryjną kanał i kod łączności. Dzięki temu nie tracisz czasu na szukanie się na 16 różnych kanałach.

Rodzinny plan kontaktowy

Poza sprzętem potrzebujesz rodzinnego planu kontaktowego. Plan określa, jak się komunikujecie i gdzie się spotykacie, gdy sytuacja awaryjna zaskoczy was, kiedy nie wszyscy są razem. PCK zaleca, by każda rodzina miała taki plan i ćwiczyła go co najmniej raz w roku.

Elementy planu

• Główny punkt zborny: miejsce blisko domu, w którym się gromadzicie, gdy trzeba się ewakuować (np. rynek albo wejście do najbliższego parku).
• Zapasowy punkt zborny: alternatywne miejsce poza osiedlem, na wypadek gdyby okolica była dotknięta.
• Osoba kontaktowa poza regionem: wybierz krewnego albo znajomego mieszkającego w innym mieście jako „centralę łączności". Wszyscy domownicy dzwonią albo wysyłają wiadomość do tej osoby, by potwierdzić, że nic im nie jest. Czasem łatwiej dodzwonić się do innego miasta niż w obrębie obszaru dotkniętego kryzysem.
• Numery alarmowe: noś przy sobie wydrukowaną kartę z ważnymi numerami. Smartfon może być rozładowany.

Numery alarmowe w Polsce

• 112: numer alarmowy (straż, pogotowie, policja). Działa z każdego telefonu, nawet bez karty SIM.
• 999: pogotowie ratunkowe.
• 998: straż pożarna.
• 997: policja.
• 116 111: telefon zaufania dla dzieci i młodzieży (bezpłatny).
• 116 123: kryzysowy telefon zaufania dla dorosłych (wsparcie emocjonalne).

Wydrukuj te numery i przyklej je na lodówce, włóż do plecaka ewakuacyjnego i do portfela. Gdy bateria telefonu jest na 3%, to nie jest dobry moment, by szukać numerów w internecie.

Smartfon w sytuacji awaryjnej

Twój smartfon jest potężny, ale kruchy: zależy od baterii, zasięgu i infrastruktury sieci. Żeby zmaksymalizować jego użyteczność podczas sytuacji awaryjnej:

• Od razu włącz tryb oszczędzania energii. Zmniejsz jasność, zamknij aplikacje w tle i wyłącz Bluetooth oraz Wi-Fi, gdy z nich nie korzystasz.
• SMS zużywają mniej baterii i sieci niż rozmowy. Przy przeciążonych sieciach SMS ma większą szansę przejść niż połączenie głosowe.
• WhatsApp i Telegram: wiadomości tekstowe przez te aplikacje zużywają mało danych. Unikaj wysyłania zdjęć i filmów, gdy sieć jest przeciążona.
• Miej naładowany powerbank. Przeczytaj nasz poradnik o energii, by dobrać go właściwie.
• Pobierz mapy offline dla swojego regionu w Mapach Google albo Maps.me. Gdy musisz przemieszczać się bez danych mobilnych, mapy offline są niezbędne.

Szybka lista: Twój zestaw komunikacyjny

• 1 radio AM/FM z bateriami, ładowaniem solarnym i korbką
• Baterie zapasowe do radia
• Para walkie-talkie PMR446 z bateriami
• Wydrukowana karta z numerami alarmowymi i rodzinnym planem kontaktowym
• Naładowany powerbank do smartfona
• Mapy offline zapisane w smartfonie

Komunikacja to kategoria, o której wiele rodzin zapomina, przygotowując swój plan z PlanBunkra. A właśnie w pierwszych godzinach kryzysu najważniejsze może być to, czy wiesz, że Twoje dzieci są bezpieczne, czy odbierasz polecenia RCB albo czy możesz wezwać pomoc. Planer PlanBunkra zawiera produkty komunikacyjne dopasowane do ustawionego przez Ciebie scenariusza.

Źródła: Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB), Polski Czerwony Krzyż (PCK), Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMGW), Urząd Komunikacji Elektronicznej (UKE).